२५ माघ, काठमाडौं – राष्ट्रिय सभामा कार्यकाल सकिन लागेका सांसदहरूले बिदाइ सम्बोधन गर्ने तयारी थालेका छन्। यसपटक फागुन २० मा कार्यकाल सकिने १९ सांसदमध्ये १६ जना आफ्ना अनुभव, सिकाइ, र संसदीय जीवनका सम्झनाहरू साझा गर्नेछन्। यसअघि मनोनीत सांसद वामदेव गौतमले राजीनामा दिइसकेका छन् भने सांसदद्वय नारायणकाजी श्रेष्ठ र भगवती न्यौपानेले प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिने क्रममा राजीनामा दिएका छन्।
राष्ट्रिय सभाको हालको अधिवेशन माघ ४ गतेबाट सुरु भएको थियो। तर, प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा सरकार र संसद सचिवालयले अधिवेशनको अन्त्यको तयारी गरेको छ। सोमबार बस्ने बैठकमा कार्यकाल सक्न लागेका सांसदहरूले बिदाइ सम्बोधन गर्ने कार्यसूची तय भएको छ। यदि सबै सांसदले आफ्नो सम्बोधन सक्न सकेनन् भने, माघ २८ गतेको बैठकमा यो कार्यसूची निरन्तरता पाउनेछ। अर्को बैठक फागुन १ गतेका लागि निर्धारित गरिएको छ।
यस अधिवेशनमा कार्यकाल सकिन लागेको १९ सांसदमध्ये १८ जना निर्वाचित छन् भने एक जना मनोनीत छन्। कार्यकाल समाप्त भएका सांसदहरूले संसदमा बिताएको समय, आफ्नो योगदान, चुनौती र अनुभवहरू साझा गर्ने अवसर पाउने छन्। यो परम्परा संसदको औपचारिक प्रक्रिया र लोकतान्त्रिक अभ्यासको अभिन्न हिस्सा मानिन्छ।
प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचन फागुन २१ मा तय छ। राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू प्रायः कुनै न कुनै राजनीतिक दलसँग आबद्ध छन्। निर्वाचनको समयमा यी सांसदहरू पार्टीको प्रचार(प्रसारमा सक्रिय हुने भएकाले अधिवेशन लम्ब्याउनु उपयुक्त नहुने मत उनीहरूको पनि रहेको छ। यसै कारण सरकारले संसद सचिवालयलाई अतिरिक्त बैठक राख्न नराख्ने निर्देशन दिएको छ।
संघीय संसद् सचिवालयका सहसचिव एवं प्रवक्ता एकराम गिरीले भने, “प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा राष्ट्रिय सभालाई लामो समय सञ्चालन गर्नु आवश्यक छैन। सांसदहरू प्रायः राजनीतिक दलको प्रतिनिधित्व गर्छन्। यस बेला अधिवेशन चलाइराख्नु उपयुक्त देखिन्न। आवश्यक कार्यहरू छिटो सम्पन्न गर्न सकिने अवस्था पनि छैन। यो विषयमा सरकारले संसद सचिवालयसँग परामर्शसमेत गरेको छ।”
यस अधिवेशनमा सांसदहरूले पेश गर्ने अनुभवहरू बहुस्तरीय हुने अपेक्षा छ। उनीहरूले आफ्नो संसदीय कार्यकालमा गरेका पहल, विधेयक र निर्णयहरू, क्षेत्रीय विकासका गतिविधिहरू, र सामाजिक कार्यहरूबारे प्रकाश पार्नेछन्। यो प्रक्रिया नयाँ सांसद र आम नागरिकका लागि उदाहरणीय हुनेछ।
प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनपछि नयाँ संसद्को अधिवेशन चैत १ गतेबाट सुरु हुने तयारी भइरहेको छ। यसरी, प्रतिनिधिसभा र राष्ट्रिय सभाको अधिवेशन एकसाथ सुरु हुनेछन् र नयाँ संसदले आगामी कार्यकालका लागि रणनीति तय गर्नेछ।
राष्ट्रिय सभामा कार्यकाल सकिएका सांसदहरूको बिदाइ सम्बोधन राजनीतिक अभ्यास, लोकतान्त्रिक परम्परा र संसदीय संस्कृति जगेर्ना गर्ने अवसरको रूपमा पनि हेरिन्छ। यसले संसद्मा अनुभव भएका सांसदहरूको ज्ञान र अनुभूति आगामी पीढीका सांसद तथा नागरिकमा हस्तान्तरण गर्ने माध्यमको रूपमा काम गर्नेछ।
संसदमा अनुभव साझा गर्ने यो प्रक्रिया केवल औपचारिकता मात्र नभएर लोकतान्त्रिक अभ्यासको अभिन्न हिस्सा हो। प्रत्येक सांसदले आफ्ना विचार, अनुभव, र सिकाइहरू प्रस्तुत गर्दा संसदको पारदर्शिता, जवाफदेहित्व, र लोकतान्त्रिक संस्कार अझ बलियो बनाउने काम गर्छ।
यस अधिवेशनका क्रममा सांसदहरूले चर्चा गर्ने विषयहरूमा आर्थिक विकास, सामाजिक न्याय, संघीय व्यवस्थाका चुनौती, र कानुनी सुधारसम्बन्धी अनुभवहरू समावेश हुने अपेक्षा छ। संसदीय जीवनमा सिकाइएका पाठहरू र व्यवहारिक अनुभवहरू साझा गर्दा भविष्यका सांसदहरू र नीति निर्माणमा संलग्न व्यक्तिहरूका लागि महत्वपूर्ण उदाहरण बन्नेछन्।
सरकार र संसद सचिवालयको तयारी अनुसार अधिवेशनको अन्त्य पछि नयाँ संसद्को अधिवेशन सुरु हुनेछ। यसरी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरूको बिदाइ र नयाँ संसद्को सुरुवातसँगै नेपालको लोकतान्त्रिक अभ्यास निरन्तरता पाउनेछ।